ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟ ΚΙΣΣΑ

Κείμενο-Φωτογραφίες: Μυρσίνη Λαμπράκη

Στη σκιά των Αγράφων και στις κατάφυτες πλαγιές της Αργηθέας, δύο αδέρφια, ο Λάμπρος και ο Κώστας Κίσσας, ξεκίνησαν να φτιάχνουν πριν τριάντα χρόνια τα πρώτα τους τυριά σε ένα μικροσκοπικό πέτρινο τυροκομείο, στο οποίο δεν υπήρχε ούτε ρεύμα. Τότε ολόκληρη η επεξεργασία γάλακτος για την παραγωγή φέτας γινόταν σε μεγάλα καζάνια που θερμαίνονταν αργά με φωτιά από ξύλα και, φυσικά, οι τσαντήλες γεμίζονταν μία-μία με το χέρι....

Σήμερα, μαζί με τα παιδιά τους συνεχίζουν να παράγουν τα παραδοσιακά τυροκομικά της περιοχής σε μια σύγχρονη μονάδα χωρίς να έχουν επαναπαυτεί καθόλου στην καλόβολη «ευκολία» της τεχνολογίας και –κυρίως- διατηρώντας τον νεανικό τους ενθουσιασμό και μεράκι για την τέχνη της ελληνικής τυροκομίας!

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Το 1973 χτίζουν ένα καινούργιο πετρόκτιστο τυροκομείο όπου αρχίζουν σιγά σιγά να παρασκευάζουν, εκτός από φέτα, και εκλεκτής ποιότητας κασέρι.

Μαζεύοντας το γάλα από τα αιγοπρόβατα των ορεινών χωριών της Αργηθέας και των Αγράφων και αποκτώντας μια βαθιά γνώση στην δύσκολη τέχνη παραγωγής εκλεκτής φέτας και κασεριού, καταφέρνουν να καθιερωθούν στην ευρύτερη περιοχή της Καρδίτσας.

Το 1998, μετά από μία πολυετή επιτυχημένη πορεία, προχωρούν στην κατασκευή ενός νέου τυροκομείου, με σύγχρονες εγκαταστάσεις δίνοντας νέα μορφή και προοπτική ανάπτυξης στην εταιρία. Σε λίγα χρόνια το τυροκομείο αρχίζει να παράγει εκτός από φέτα, κασέρι της «κόφας», γραβιέρα, μυζήθρα, γιαούρτι και καδοτύρι.

Στη σύγχρονη μονάδα παραγωγής τυροκομικών, εφαρμόζονται και τηρούνται όλοι οι κανόνες και οι προϋποθέσεις που απαιτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ενώ παράλληλα διατηρείται ευλαβικά η παραδοσιακή διαδικασία παραγωγής της φέτας και του κασεριού.

Αν και το τυροκομείο το έχει αναλάβει η νέα γενιά, η παρουσία του Κώστα και του Λάμπρου είναι καθημερινή, επιτηρώντας προσωπικά τις ποσότητες γάλακτος που φτάνουν νωρίς το πρωί στο τυροκομείο και οι οποίες συλλέγονται αποκλειστικά από ζώα που βόσκουν ελεύθερα στις κορυφές των Αγράφων.

ΣΤΟ ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟ

Αυτό που χαίρεσαι σε τούτο το τυροκομείο είναι η εναλλαγή των ηλικιών και των γενεών. Από τη μια η Μαρία Κανδύλη, με την ψιλόλιγνη σιλουέτα της, να επιμελείται το θάλαμο καλλιέργειας γιαούρτης και από την άλλη ο πιο ηλικιωμένος μάστορας του τυροκομείου, ο μπάρμπα Τιάπαρης να ζυμώνει με τα πολυδουλεμένα χέρια του, με απίστευτη μαεστρία, το λιωμένο μπασκί που «χύνεται» στον πάγκο του. Ο Λάμπρος επιτηρεί καθημερινά την ωρίμανση του μπασκιού. Η ωρίμανση του μπασκιού γίνεται σε ειδικούς χώρους με συνεχή έλεγχο του pH (οξύτητα) μέχρι να φτάσει στα επιθυμητά όρια. Τότε φτάνει η στιγμή της επεξεργασίας του, ίσως με τον πιο παραδοσιακό, σωζόμενο μέχρι τις μέρες μας τρόπο, στην κόφα.

Το ελαστικό αυτό «τυρί» κόβεται σε φλούδες και τοποθετείται, όχι όπως συνηθίζεται σε σύγχρονες κασερίες, δηλαδή σε μηχάνημα που το αναθερμαίνει αυτόματα, αλλά σε ξύλινο χειροποίητο «κοφίνι». Έπειτα εμβαπτίζεται σε καυτό νερό στους 70 – 80° C και με ένα ξύλινο αναδευτή αρχίζει πολύ αργά να λιώνει μέσα στην κόφα. Η διαδικασία είναι εξαιρετικά δύσκολη, χρονοβόρα και απαιτεί μεγάλη μυική δύναμη.

Στη συνέχεια μπαίνει σε ανοξείδωτα καλούπια (στεφάνια) μέχρι να κρυώσει και να πάρει το τελικό του σχήμα. Παραμένει στα καλούπια 2-3 ημέρες κατά τη διάρκεια των οποίων αναστρέφεται πέντε με έξι φορές.

Όλη αυτή η επεξεργασία που γίνεται αποκλειστικά με το χέρι, σε συνδυασμό με την ποιότητα του «ορεινού» γάλακτος και τη σωστή ωρίμανση, δίνει στο κασέρι Κίσσα μια ξεχωριστά πλούσια γεύση, με έντονη την παρουσία των αρωματικών λιπαρών του πρόβειου γάλακτος και μια φινετσάτη υφή στο στόμα.

ΚΑΣΣΕΡΙ ΚΑΙ ΦΕΤΑ

Το σύγχρονο τυροκομείο παράγει σημαντικό αριθμό κεφαλιών κασεριού, αλλά σαφώς προηγείται η φέτα, με ετήσια παραγωγή 7-8 τόνων, η συνταγή της οποίας κρατείται από την οικογένεια εφτασφράγιστο μυστικό.

Τα βαρέλια φύλαξης της φέτας, φτιαγμένα αποκλειστικά από ξύλο οξιάς Μετσόβου, συγκεντρώνονται σε σύγχρονους ψυκτικούς θαλάμους όπου το ξύλο του βαρελιού «ποτίζεται» με ένα σύστημα παγωμένων σταγόνων, ώστε να διατηρείται η υγρασία τους σε σωστά επίπεδα. Με αυτόν τον τρόπο η φέτα εξελίσσεται γευστικά αποκτώντας μια μοναδική σπιρτάδα.

ΤΟ ΚΑΔΟΤΥΡΙ

Το τυροκομείο παρασκευάζει επίσης ένα εξαιρετικό είδος αλειφώδους τυριού, πολύ κοντινό σε γεύση και υφή με το γαλοτύρι, αξιοποιώντας και συνδυάζοντας τη βελούδινη ποιότητα του υπόξινου γιαουρτιού με τη γευστική δυναμική της βαρελίσια φέτας.

Το ολόπαχο πρόβειο γιαούρτι μπαίνει σε τσαντήλες όπου στραγγίζεται για τουλάχιστον για 24 ώρες μέχρι να φύγουν εντελώς τα υγρά του. Έπειτα ενώνεται με τρίμμα βαρελίσια φέτας σε ποσοστό 1 προς ½ . Η μίξη γίνεται σε μεγάλους κάδους και η κατανάλωση του τελικού προϊόντος μπορεί να γίνει άμεσα.

Φεύγοντας από το τυροκομείο, ο γιος του Κώστα, Δημήτρης Κίσσας, μου λέει ότι ετοιμάζονται να ξαναβγάλουν στην αγορά ένα μεγάλο ελληνικό Π.Ο.Π. τυρί, τη Γραβιέρα Αγράφων.

Η τελευταία γεύση που παίρνω μαζί μου είναι η εναλλαγή της όξινης τσαχπινιάς που αφήνει στον ουρανίσκο το πρόβειο γιαούρτι, σε συνδυασμό με την οικεία αίσθηση της βαρελίσια φέτας που όλοι λατρεύουμε.

Διατίθενται στα καταστήματα: Βερόπουλος, Μαρινόπουλος.

ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟ ΚΙΣΣΑ

Πετροχώρι Καρδίτσας-Υποκατάστημα Μουζάκι Καρδίτσας

Τηλ.: 24450-41470/31867

www.kissas.gr

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Της διαιτολόγου Θεοδώρας Γ. Καλογεράκου

Τα παιδιά, ακόμη περισσότερο από τους ενήλικες, είναι σημαντικό να διασφαλίζουν τα απαραίτητα γι' αυτά θρεπτικά συστατικά. Η ανάπτυξή τους εξαρτάται σε ένα μεγάλο ποσοστό και από τη διατροφή τους ενώ, κατά την παιδική ηλικία, το παιδί, μπορεί να διαμορφώσει τις μελλοντικές διατροφικές συνήθειες ως ενήλικας. Ο ρόλος των γονιών σε όλη αυτή τη διαδικασία είναι πρωταρχικός αφού αυτοί, αποτελούν τα ισχυρότερα πρότυπα του παιδιού.

Τα παιδιά που δεν παίρνουν πρωινό έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν παχυσαρκία. Ωστόσο και η κατανάλωση του δεκατιανού μπορεί να αποτελέσει σύμμαχο για μία σωστή & ισορροπημένη διατροφή. Είναι γεγονός ότι τα παιδιά πίνουν μόνο γάλα ή ακόμη και τίποτα πριν ξεκινήσουν για το σχολείο τους ή καταναλώνουν κάποιο άλλο snack, όχι τόσο θρεπτικό και ωφέλιμο. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που δεν τρώνε πρωινό έχουν χειρότερη επίδοση στις εργασίες που απαιτούν συγκέντρωση και εγρήγορση, μοιάζουν πολλές φορές κουρασμένα και νωχελικά και η επίδοσή τους μειώνεται σταδιακά προς το μεσημέρι. Αλλά και η κατανάλωση του δεκατιανού γεύματος είναι εξίσου σημαντική απο την στιγμή που τα συχνά μικρά γεύματα θεωρούνται απαραίτητα μέσα στην ημέρα.

Πολλές μελέτες αποδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο που παίζει η λήψη ενός ισορροπημένου πρωινού στην παιδική ηλικία. Τα παιδιά τα οποία τρώνε ένα πλούσιο και θρεπτικό πρωινό έχουν γενικότερα καλύτερους βαθμούς σε τεστ, παρουσιάζουν δηλαδή καλύτερο δείκτη ευφυΐας και ικανότητα μάθησης, καθώς και καλύτερη συμπεριφορά στην τάξη, σε αντίθεση με τα παιδιά πού μένουν νηστικά το πρωί ή που τρώνε κάτι πρόχειρο. Εκτός ότι αποδίδουν καλύτερα, μειώνεται η συνολική πρόσληψη σε «κακά»λιπαρά (τα trans λιπαρά μειώνουν την απόδοση, ενώ τα ωμέγα-3-τα DHAκαι τα ΕΡΑ, την αυξάνουν), ακόμα και σημειώνεται σημαντική μείωση των επιπέδων άγχους και στρες. Επιπρόσθετα, τα παιδιά που καταναλώνουν πρωινό, φαίνεται από μελέτες ότι έχουν την τάση να είναι χαμηλότερου σωματικού βάρους και έχουν περισσότερες πιθανότητες να καλύπτουν τις ανάγκες τους σε θρεπτικά συστατικά και να έχουν υψηλότερες ημερήσιες προσλήψεις βιταμινών, ανόργανων αλάτων και φυτικών ινών- σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν καταναλώνουν πρωινό.

Όσον αφορά επίσης την απόδοση των παιδιών της δεύτερης ομάδας (που δεν κατανάλωνε πρωινό), εκατοντάδες μελέτες δείχνουν ότι αυτή μειώνεται όλο και περισσότερο με το πέρασμα της ώρας. Αντίθετα, τα παιδιά τα οποία έχουν λάβει ένα πλούσιο και θρεπτικό πρωινό παρουσιάζουν χαμηλότερους ρυθμούς κούρασης, εξασθένησης της απόδοσης, αφηρημάδας, και υπερκινητικότητας στο σχολείο.

Σύμφωνα με την έρευνα "Kids Take on Breakfast" η οποία πραγματοποιήθηκε το 1999, το 30% περίπου των παιδιών παραλείπουν να τρώνε πρωινό τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Το 7% περίπου των παιδιών δεν τρώνε απολύτως τίποτα το πρωί. Η παράλειψη του πρωινού βάζει τα παιδιά σε διατροφικό κίνδυνο. Τα παιδιά χρειάζονται πάνω από 40 θρεπτικά συστατικά ημερησίως για να αποδώσουν τόσο πνευματικά όσο και σωματικά. Σύμφωνα με την Western Dairy Council, το 1/3 των παιδιών που παραλείπουν το πρωινό δεν θα ικανοποιήσει τις ημερήσιες ανάγκες του σε πρωτεΐνη και το 75% θα χάσει την συνιστούμενη πρόσληψη ασβεστίου.

Εάν ρωτήσουμε τους γονείς το λόγο για τον οποίο οι ίδιοι δεν τρώνε πρωινό, η απάντηση συνήθως έχει να κάνει με την έλλειψη χρόνου. Ο έντονος ρυθμός ζωής και το πρωινό άγχος και βιασύνη σημαίνουν ότι αρκετές οικογένειες δεν αφιερώνουν χρόνο για το πρωινό. Μερικοί απολαμβάνουν ένα βιαστικό πρωινό (στα πεταχτά), κάποια άλλοι ένα γρήγορο πρωινό στη δουλειά, και άλλοι το παραλείπουν τελείως, χάνοντας ολότελα τα οφέλη του. Αυτό όμως έχει αντίκτυπο στα παιδιά και στην διατροφική τους συμπεριφορά. Τα παιδιά μαθαίνουν να τρώνε γρήγορα, αγχωμένα και στρεσαρισμένα ή να τους αγοράζουν οι γονείς κάτι γρήγορο και σίγουρα μη ισορροπημένο από το δρόμο καθώς πηγαίνουν στο σχολείο.

Πώς να φτιάξετε ένα γρήγορο πρωινό

Η λήψη ενός θρεπτικού και πλούσιου πρωινού είναι μια υπόθεση πολύ απλή. Πρώτον, διαλέξτε ένα τρόφιμο υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες βάσει των κανόνων της διατροφικής πυραμίδας. Δεύτερον, προσθέστε ένα γευστικό φρούτο ή λαχανικό. Τρίτον, συμπεριλάβετε στο πρωινό σας ένα γαλακτοκομικό. Δεν υπάρχουν δύσκολοι κανόνες για να προσλάβετε ένα θρεπτικό πρωινό. Παρακάτω υπάρχουν μερικές εύκολες και έξυπνες ιδέες για πρωινό στο σπίτι όταν έχετε το χρόνο:

Φρέσκος χυμός φρούτων, ώστε να εξασφαλίζουμε μια καλή δόση βιταμίνης C και Α

Γάλα ή γιαούρτι με μια μερίδα δημητριακών ολικής άλεσης, ή ακόμα και μια με δύο φέτες ψωμί η φρυγανιά ολικής αλέσεως με λίγο μαργαρίνη και μέλι.

Επίσης ένα αβγό συνοδευμένο από ψωμί ή φρυγανιά ολικής αλέσεως θα αποτελούσε θαυμάσια ιδέα.

Για τις μέρες όπου ο χρόνος σας δεν είναι αρκετός για να οργανώσετε ένα πρωινό στο σπίτι, τότε μπορείτε να ετοιμάσετε κάτι εύκολο και γρήγορο για να το πάρουν μαζί τους τα παιδιά στο σχολείο.

Μπορείτε να πάρετε να έχει μαζί του ένα γιαούρτι από το περίπτερο σκέτο ή με δημητριακά και φρούτα, να πάρει μαζί του ένα φρούτο, όπως για παράδειγμα μια μπανάνα ή ένα μήλο, ή ακόμη μπορείτε να πάρετε λίγο τυράκι, φρυγανιές ή μια φέτα ψωμί για τοστ ή ένα μικρό ψωμάκι ολικής άλεσης από το φούρνο, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα, όπως σταφίδες.

Για γρήγορο πρωινό στο αυτοκίνητο ή το λεωφορείο, μπορείτε να έχετε ένα σάντουιτς ή τοστ από ψωμί ολικής άλεσης με άπαχο ζαμπόν και τυρί – το οποίο θα περιέχει επίσης και ένα κομμάτι μαρούλι ή ντομάτα ή πιπεριά – και να πιείτε και έναν έτοιμο ατομικό φυσικό χυμό φρούτων του εμπορίου.

Η διατροφή των παιδιών διέπεται από βασικές αρχές αντίστοιχες με αυτών των ενηλίκων. Η ποικιλία είναι η βασικότερη αρχή όλων. Προσπαθήστε, έτσι ώστε το παιδί σας να καταναλώνει τρόφιμα από όλες τις ομάδες. Φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, κρέας, πουλερικά, ψάρια, αβγά, όσπρια, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα είναι σημαντικό να αποτελούν κομμάτι της διατροφής του. Καθημερινά θα πρέπει να λαμβάνει τουλάχιστον 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών και 3 μερίδες τροφίμων πλούσιων σε ασβέστιο (γάλα, γιαούρτι, τυρί, αμύγδαλα, σαρδέλες, σύκα, σπανάκι). Αμυλούχοι υδατάνθρακες (δημητριακά, πατάτες, ρύζι, ψωμί, μακαρόνια) καθώς και πηγές πρωτεΐνης (ψάρι, κρέας, κοτόπουλο, αβγά, όσπρια) πρέπει επίσης να καταναλώνονται καθημερινά. Ο προγραμματισμός των γευμάτων είναι εξίσου σημαντικός. Φροντίστε να υπάρχουν στην καθημερινή διατροφή του παιδιού σας 3 κύρια γεύματα και 2 ενδιάμεσα. Τα κύρια γεύματα είναι σημαντικό να είναι πλήρη, να περιλαμβάνουν δηλαδή φρούτα ή λαχανικά, κάποια πηγή ασβεστίου, αμυλούχους υδατάνθρακες και κάποια πηγή πρωτεΐνης.

Το λίπος είναι και αυτό αναπόσπαστο κομμάτι των γευμάτων άλλωστε, αποτελεί συστατικό πολλών τροφών ενώ προστίθεται και φαγητό κατά το μαγείρεμα. Τα ενδιάμεσα γεύματα πρέπει να προγραμματίζονται ανάλογα με τα σημάδια πείνας και κορεσμού του παιδιού και είναι σημαντικό, να μην αναπτυχθεί στο παιδί η συνήθεια του τσιμπολογήματος. Το ποια τρόφιμα θα αποτελούν το κύριο γεύμα του παιδιού σε εβδομαδιαία βάση είναι και αυτό εξαιρετικής σημασίας. Φροντίστε το παιδί να τρώει ψάρι 2 φορές την εβδομάδα και φροντίστε η μία από αυτές να είναι ένα λιπαρό ψάρι (τόνος, σολομός, τσιπούρα, σκουμπρί, κολιό, σαρδέλες). Τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδας βασικό συστατικό του κυρίου γεύματος του παιδιού μπορούν να είναι τα όσπρια (1 φορά), τα λαδερά τρόφιμα (1 φορά) , το κρέας (1 φορά), το κοτόπουλο (1 φορά) ή οι αμυλούχοι υδατάνθρακες (1 φορά). Η σωστή και τακτική ενυδάτωση το παιδιών είναι καίριας σημασίας, ιδιαίτερα σε χώρες τόσο ηλιόλουστες όσο η Ελλάδα. Έξι έως οκτώ ποτήρια νερό, είναι απαραίτητα για την κάλυψη των αναγκών του παιδιού. Εκτός από το νερό, στην επαρκή υδάτωση συμβάλλουν όλα τα υγρά τρόφιμα (γάλα, χυμοί) καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά. Εάν, λοιπόν, το παιδί σας δεν πίνει όσο νερό απαιτείται, αλλά πίνει αρκετό γάλα ή χυμούς και τρώει πολλά φρούτα και λαχανικά, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Η δική σας συμπεριφορά είναι απαραίτητο να ταυτίζεται με όσα προτρέπετε το παιδί σας να εφαρμόσει. Λειτουργείτε ως πρότυπο προς αυτό και είναι εξαιρετικά δύσκολο για ένα παιδί να ακολουθήσει κανόνες που δε βλέπει ότι αποδέχεστε και εσείς οι ίδιοι.

Προσπαθήστε, κάποιο από τα γεύματα της ημέρας να το καταναλώνετε ή ακόμα και να το προετοιμάζετε μαζί με το παιδί σας. Δώστε στο παιδί μικρές ποσότητες φαγητού και αφήστε εκείνο να ζητήσει περισσότερο φαγητό. Εμπιστευτείτε το αίσθημα κορεσμού και πείνας του παιδιού σας και μη το πιέζετε εάν δε θέλει άλλο φαγητό.

Δημιουργήστε μία όμορφη ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του γεύματος και ενθαρρύνετε το παιδί να δοκιμάσει καινούργια τρόφιμα. Καλό είναι νέες τροφές να εισάγονται σε μικρές ποσότητες στην αρχή. Το παιδί χρειάζεται χρόνο για να τις συνηθίσει. Αν, παρ' όλα αυτά, αρνείται επίμονα να δοκιμάσει κάποιες τροφές δοκιμάστε να τις σερβίρετε με ένα διαφορετικό τρόπο. Ο τρόπος μαγειρέματος μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτή σας την προσπάθεια.

Τέλος, δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιείτε το φαγητό ως ανταμοιβή ή τιμωρία αφού με αυτό τον τρόπο το παιδί δημιουργεί εικόνες καλών και κακών τροφίμων.

Το πρωινό του κυλικείου

Για μερικά παιδιά, το πρωινό στο κυλικείο του σχολείου ίσως είναι η απάντηση σε περίπτωση που τα παίρνουν σχολικά πολύ νωρίς το πρωί ή που δεν πεινάνε το πρωί. Η σχολική ηλικία είναι η πρώτη επαφή του παιδιού με το σχολικό κυλικείο. Ο μόνος τρόπος να καταφέρει να αντισταθεί, είναι να έχει υιοθετήσει υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Φροντίστε να εφοδιάσετε το παιδί με τα γεύματα ή τα σνακ που θα καταναλώσει στο σχολείο. Δώστε μεγάλη προσοχή στις προτιμήσεις του και προσπαθήστε να προκαλέσετε τη γεύση του. Επιτρέψτε του κάποιες φορές να καταναλώσει και τρόφιμα από το κυλικείο αφού πρώτα, το συμβουλέψετε για τις καλύτερες δυνατές επιλογές.

Ελέγξτε αν το παιδί στην καντίνα του σχολείου μπορεί να βρει παστεριωμένο γάλα σε ατομική συσκευασία, το οποίο αποτελεί πηγή ασβεστίου ή οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη, σάντουιτς ή τοστ από ψωμί ολικής άλεσης με τόνο ή άπαχο ζαμπόν και τυρί αρίστης ποιότητος, έτοιμους φυσικούς χυμούς χωρίς ζάχαρη, φρυγανιές, κουλούρια ή σταφιδόψωμα από αλεύρι ολικής άλεσης.

Οπουδήποτε και αν τρώτε, στο σπίτι, στο γραφείο, στο αυτοκίνητο, στο σχολείο, είναι σημαντικό να ξεκινάτε υγιεινά την ημέρα σας κάθε μέρα. Προγραμματιστείτε και βρείτε εύκολους, υγιεινούς και νόστιμους τρόπους για να αντιμετωπίσετε το χρόνο και να προσλάβετε τα τόσο απαραίτητα θρεπτικά συστατικά του πρωινού που τόσο εσείς όσο και ολόκληρη η οικογένεια σας χρειάζεται. Εντάξετε το πρωινό στην καθημερινή σας ρουτίνα.

Προτάσεις για πρωινό:

1 μικρό παστέλι με μέλι (κατά προτίμηση χωρίς ζάχαρη)

1 φέτα ψωμί με μέλι

1 χούφτα ανάλατους ξηρούς καρπούς (καλό θα ήταν να είναι μουλιασμένοι-αφού χορταίνουν και καλύτερα!)

3-4 ξερά φρούτα που επίσης καλό θα ήταν να είναι μουλιασμένα.

1/2 γιαούρτι με μέλι και λίγα καρύδια

1 ποτήρι ξινόγαλο με 2 φρυγανιές

1 ζελέ με γιαούρτι (παρασκευάζεται εύκολα αν αντικαταστήσουμε το 1 ποτήρι νερό με 1 φλ. γιαούρτι)

60-80 γρ. μαύρη σοκολάτα

1 σουσαμένιο κουλούρι Θεσσαλονίκης με τυρί

1 φέτα σπιτικό κέικ

1 μικρό ρυζόγαλο

Φρουτοσαλάτα

Φρεσκοστυμένο φρουτοχυμό

2-3 κρακεράκια με άλειμμα τυριού

1 μικρό κομμάτι πίτα όπως σπανακόπιτα ή τυρόπιτα σπιτική

2-3 κριτσίνια χωρίς ζάχαρη με τυρί

Βραστό αβγό με 1 φρυγανιά

Μπάρα δημητριακών

Ένα μικρό τοστάκι με τυρί και γαλοπούλα

Μια τορτίγια με λαχανικά-καλαμπόκι και τυρί

Μια φέτα με φυστικοβούτυρο

Μια φέτα με ταχίνι και μέλι

Μια φέτα με ταχίνι-κακάο.

1 φέτα ψωμί με μέλι ή μαρμελάδα & 1 φλιτζάνι γάλα

1 φέτα ψωμί με μέλι ή μαρμελάδα & 1 φλιτζάνι φυσικό χυμό

1 τοστ (ψωμί, ζαμπόν, τυρί) και 1 φρούτο

1 φέτα ψωμί και τυρί και 1-2 φρούτα

Γάλα με δημητριακά ολικής αλέσεως και φρούτο

Γάλα με μούσλι και αποξηραμένα φρούτα

Γάλα με βρώμη και φρούτο

Γάλα με φρυγανιές ολικής αλέσεως και φρούτο

1 τοστ (ψωμί ολικής αλέσεως) με τυρί και τόνο, φρούτο

1 αυγό, 1-2 φέτες ψωμί ολικής αλέσεως, φρούτο

Γιαούρτι με ξηρούς καρπούς και κομματάκια φρούτου, 1-2 κριτσίνια ολικής αλέσεως

Μιλκ – σέικ: γάλα, γιαούρτι, φρούτο, μπισκότο ολικής αλέσεως ή τύπου digestive

Φρυγανιές ολικής αλέσεως με τυρί κρέμα, φρουτοσαλάτα

Ανάμεικτος φυσικός χυμός, γιαούρτι με ταχίνι ή μέλι, 1 κράκερ ολικής αλέσεως

1 κουλούρι Θεσσαλονίκης ολικής αλέσεως, 1 ποτήρι γάλα, 1 φρούτο

Αραβική πίτα γεμιστή με ομελέτα από ποικιλία λαχανικών

Γάλα με φρυγανιές ολικής αλέσεως με μαργαρίνη και μέλι, φρέσκο ανάμεικτο χυμό

Ίσως η πιο σημαντική συνήθεια που πρέπει να αποκτήσει ένα παιδί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του είναι η λήψη πρωινού γεύματος.

Τα παιδιά θα πρέπει να ξυπνούν νωρίτερα και να παίρνουν ένα καλό πρωινό χωρίς να βιάζονται, ή ακόμη και να μάθουν να το προετοιμάζουν μόνα τους. Η πρόσληψη τροφής θέλει σκέψη και συναίσθημα και δεν είναι μια επιπόλαιη πράξη μόνο για να χορτάσουμε. Επειδή ένας γονιός αποτελεί πάντα πρότυπο για το παιδί του, είτε συνειδητά είτε υποσυνείδητα, επιβάλλεται εσείς οι γονείς να τρώτε ένα πλήρες πρωινό και να συντονίζετε όλη την οικογένεια ώστε να απολαμβάνετε όλοι μαζί το πρωινό σας στο τραπέζι.

Της διαιτολόγου Θεοδώρας Καλογεράκου

Είναι από τα δέντρα εκείνα που, όπως αποδεικνύει η μακρά πορεία τους ανά τους αιώνες, έρχονται στη γαστρονομική επικαιρότητα μόνο σε περιόδους πολέμων, λιμών και σιτοδειών, όπου η τροφή είναι πάντοτε λίγη και δυσεύρετη.

Η ευχή του Γαληνού να μην μεταφερθεί στη χώρα μας ποτέ το δέντρο εκείνο που ονομάζεται χαρουπιά και παράγει αυτούς τους δύσπεπτους καρπούς έπιασε τόπο - ευτυχώς με κάποιες εξαιρέσεις! Πραγματικά χαρουπιές δεν συναντάμε σχεδόν πουθενά στην Ελλάδα, εκτός από την Κρήτη, τη Ρόδο και την Κύπρο, όπου —ιδιαίτερα στην πρώτη— φύονται σε απίστευτα μεγάλες ποσότητες.

Η κερώνια (ceratoni a sliqua) ή "κεραθιά" ή "χαρουπιά" ή "τσικιρντέκια" πήρε το όνομα της από το "κέρατον", που υποδηλώνει και τη μορφή που έχει ο καρπός της.

Κατά την αρχαιότητα φαίνεται ότι τα δέντρα της δεν καλλιεργήθηκαν και δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ για τις βρώσιμες ιδιότητες των καρπών τους. Αντίθετα από την παραβολή του Ασώτου (Λουκά 15,16) συμπεραίνουμε ότι το δέντρο ήταν πολύ γνωστό στη Συρία και την Ιουδαία την εποχή του Χριστού και οι καρποί του ιδιαίτερα, σε περιόδους σιτοδειών, καταναλώνονταν ως τροφή από τους φτωχούς.

Είναι πολλοί εκείνοι που ισχυρίζονται ότι το δέντρο έφεραν στην Κρήτη οι Άραβες, αλλά οι βοτανολόγοι και γεωπόνοι υποστηρίζουν ότι, επειδή το φυτό αναπτύσσεται χωρίς φύτεμα, ήταν ανέκαθεν αυτοφυές στο νησί.

Οι ξεροί σπόροι του χρησίμευαν στο παρελθόν στην Αφρική σαν βαρίδια για το ζύγισμα των μπαχαρικών και στις Ινδίες για το ζύγισμα των πετραδιών. Αυτός, άλλωστε, ήταν και ο λόγος που η μονάδα βάρους των κοσμημάτων πήρε το όνομα "καράτι". Το βάρος του σπόρου της χαρουπιάς κυμαίνεται ομοιόμορφα μεταξύ 189 και 205 χιλιοστών του γραμμαρίου, ενώ το καράτι έχει επίσημα καθοριστεί στα 200 χιλιοστά του γραμμαρίου.

Παρά του ότι είναι ένα από τα μακροβιότερα δέντρα, ποτέ δεν κατατάχθηκαν οι καρποί του (οι οποίοι ωριμάζουν στα μέσα του καλοκαιριού) στα βρώσιμα "φρούτα". Δυστυχώς, επικράτησε η άποψη του Πλίνιου, που θεωρεί τα γλυκά φασόλια της χαρουπιάς σαν τροφή κατάλληλη για τα γουρούνια. Έτσι, ακόμα και σήμερα τα χαρούπια καλλιεργούνται και πωλούνται κυρίως ως ζωοτροφή.

Μάλλον όμως τόσο ο Πλίνιος όσο και ο Γαληνός φαίνεται ότι έκαναν λάθος για τις διαιτολογικές ιδιότητες και τη γαστρονομική αξία αυτού του καρπού, καθώς τα "φτωχά" χαρούπια κατάφεραν να θρέψουν όχι μόνο τον Ιωάννη το Βαπτιστή στην έρημο αλλά και χιλιάδες παιδιά κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου στην Κρήτη. Κι αυτό διότι στην άσχημη και ζαρωμένη σάρκα τους περιέχουν τα δέκα σπουδαιότερα άλατα και ιχνοστοιχεία και περίπου 8% πρωτεΐνη, ασβέστιο, φώσφορο, σίδηρο και βιταμίνες.

Βράζοντας τα χαρούπια, οι χωρικοί παρασκεύαζαν από το μέλι που υπάρχει στο εσωτερικό τους ένα απλό, υδατώδες εκχύλισμα, την "χαρουπιά", την οποία και χρησιμοποιούσαν ως κύρια γλυκαντική ουσία. Πολλοί, την ίδια ακριβώς περίοδο τα φούρνιζαν, τα άλεθαν και ανακάτευαν τη σκόνη τους με το λιγοστό αλεύρι για την παρασκευή του απαραίτητου για την οικογένεια ψωμιού.

Οι Τουρκοκρητικοί παρασκεύαζαν το καλοκαίρι από το "μέλι" των χαρουπιών ένα δροσιστικό σερμπέτι που σέρβιραν με χιόνι και ονόμαζαν "χαρουπάδα" ή "χαρουπία". Επίσης, ο σπόρος της χαρουπιάς αντικατέστησε στην Κρήτη ακόμα και τον καφέ, καβουρντιζόμενος με αμύγδαλα και ρεβίθια. Εάν κάποιος κόψει στα δύο τον καρπό του ωρίμου χαρουπιού, θα διαπιστώσει ότι στάζει μέλι, το οποίο μάλιστα θυμίζει έντονα τη γεύση σοκολάτας. Το χαρούπι περιέχει λιγότερες θερμίδες από τη σοκολάτα και καθόλου θειοβρωμίνη, μια ουσία που υπάρχει στη σοκολάτα και θεωρεί¬ται ότι μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους.

Έτσι, το χαρουπόμελο χρησιμοποιείται σε σοκολάτες, καραμέλες, παστέλια και σιρόπια. Η εξαγωγή της γλυκαντικής ουσίας από τα χαρούπια είναι πολύ εύκολη (περιγράφεται παρακάτω), αρκεί να συλλέξετε άφθονους καρπούς την κατάλληλη εποχή!

Με το χαρουπόμελο μπορείτε να φτιάξετε θαυμάσια και υγιεινά δροσιστικά ποτά, μπισκότα, πίτες και κουλουράκια. Η ήπια γεύση του, που θυμίζει σοκολάτα γάλακτος, ταιριάζει ωραία σε κέικ με μέλι και ξηρούς καρπούς ακόμα και σε παγωτά!

Το αφέψημα, τέλος, από κοπανισμένα χαρούπια είναι ιδανικό για τα παιδιά που πάσχουν από βρογχίτιδα και κοκίτη. Βρασμένα, επίσης, μαζί με ξερά σύκα και σταφίδες χρησιμοποιούνται ως άριστο αντιβηχικό φάρμακο.

 Της διαιτολόγου Θεοδώρας Γ. Καλογεράκου

Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι το μέλι έπεφτε από τον ουρανό, με την πρωινή δροσιά, πάνω στα λουλούδια και στα φύλλα και από εκεί το μάζευαν οι μέλισσες. Κανένας φυσικά δεν αγνοούσε τις θρεπτικές ιδιότητες του μελιού, γι'αυτό σε κάθε περίπτωση, ακούγονταν έπαινοι. Συγγράμματα του Ιπποκράτη, αναφέρονται στις ευεργετικές ιδιότητές του. Στο έργο του Ιπποκράτη «Περί διαίτης οξέων», ο Ιπποκράτης αποδεικνύεται ο θεμελιωτής των αντιλήψεων της προληπτικής ιατρικής και εξετάζει θεραπευτικές ενέργειες, όπως την κατανάλωση υδρόμελου (νερόμελο - «μελίκρητον») και ξυδόμελου («οξύμελι»). Για καθένα από αυτά δίνει τις ενδείξεις, τις αντενδείξεις, τις αλληλεπιδράσεις και τις θεραπευτικές τους δράσεις. Ο Πυθαγόρας έκανε τη διαπίστωση ότι το μέλι εξαφανίζει την κόπωση, παρατήρησε ότι μετά την εντατική πνευματική ή χειρονακτική εργασία, λίγο μέλι ξεκούραζε και αναζωογονούσε τον οργανισμό. Ο Αριστοτέλης και ο Δημόκριτος πίστευαν ότι το μέλι παρατείνει τη ζωή. Οι παιδαγωγοί της αρχαίας Σπάρτης αποσύρονταν με τους έφηβους στρατιώτες για ένα μήνα στον Ταΰγετο, όπου τρέφονταν αποκλειστικά με μέλι (μήνας του μέλιτος). Άλλοι αρχαίοι λαοί όπως οι Σουμέριοι, οι Βαβυλώνιοι, οι Χετταίοι, οι Ασσύριοι και οι Αιγύπτιοι είχαν εντάξει το μέλι στην καθημερινή διατροφή τους και του απέδιδαν φαρμακευτικές και θεραπευτικές ιδιότητες. Στους Αιγυπτιακούς παπύρους, πριν από 3500 χρόνια, αναφέρεται το μέλι ως θεραπευτικό μέσο. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Γάιος Πλίνιος Σεκούνδος, στα βιβλία του τονίζει την αξία του μελιού ως διαιτητικό συμπλήρωμα της τροφής του ανθρώπου, σαν φάρμακο, αλλά και σαν είδος απαραίτητο για την παρασκευή διαφόρων γλυκισμάτων, κρασιών, ποτών και πολλών εκλεκτών εδεσμάτων και αναψυκτικών. Μια και η ζάχαρη ήταν μάλλον άγνωστη στους αρχαίους Έλληνες, τουλάχιστον μέχρι την κατάκτηση της Ινδίας από το Μέγα Αλέξανδρο, το μέλι ήταν κάτι από τα απαραίτητα για την καθημερινή διατροφή και βέβαια για τα γλυκίσματα (τα γλυκά φαγητά στην αρχαία Ελλάδα, ονομάζονταν «νωγαλεύματα»), και ιδιαίτερα για τα «μελιτούτα», έτσι έλεγαν τις αγαπημένες τους μελόπιτες. Σε προτίμηση όμως είχαν και ένα γλύκισμα από λιναρόσπορους και μέλι, τη «χρυσόκολλα».

Στο σύγχρονο κόσμο, η παραδοσιακή δυτικού τύπου διατροφή έχει ως κυρίαρχο γλυκαντικό στοιχείο, τη ζάχαρη, ένα από τα κυριότερα συστατικά που δηλητηριάζουν κάθε μέρα συνολικά τον ανθρώπινο οργανισμό, ως πνεύμα, ψυχή και σώμα και ευνοεί την ανάπτυξη φλεγμονών, την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των λιποκυττάρων και των καρκινικών κυττάρων. Είναι σημαντικό να θυμηθούμε, να μάθουμε, να σεβαστούμε τα μοναδικά δώρα της φύσης στον άνθρωπο καθώς και τα βασικά στοιχεία της διατροφικής κουλτούρας των αρχαίων Ελλήνων, ενός γαστρονομικού πολιτισμού που είχε ως έμπνευση και σκοπό την αρμονία και ισορροπία του ανθρώπινου οργανισμού και την επικοινωνία με τους άλλους, την κοινωνικοποίηση και την ουσιαστική ανταλλαγή σκέψεων και συναισθημάτων.

Μέλι πορτοκαλιάς: Έχει υπέροχο άρωμα και εξαιρετική γεύση. Κρυσταλλώνει σε 1-3 μήνες. Είναι έντονα ανοιχτόχρωμο, μετατρέπεται σε ασπρουδερό μετά την κρυστάλλωση του. Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του αρέσουν ιδιαίτερα στον απαιτητικό καταναλωτή. Είναι πλούσιο σε εσπεριδίνη, μια φλαβονική γλυκοζιδίνη, η οποία έχει πλούσια αντιοξειδωτική δράση

Ηλιάνθου: είναι ανοιχτόχρωμο μέλι, το οποίο κρυσταλλώνει σε 1-2 μήνες. Στην κρυσταλλική του μορφή είναι κιτρινωπό. Είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες, με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Ερέικης: Ονομάζεται και «σουσουρίσιο». Είναι προϊόν με υψηλή θρεπτική αξία, τονωτικό για τον οργανισμό γι' αυτό και διατίθεται κύρια από τα καταστήματα υγιεινής διατροφής. Έχει οσμή και γεύση που αρέσουν ιδιαίτερα σε απαιτητικούς καταναλωτές. Κρυσταλλώνει γρήγορα σε 1-3 μήνες. Μετά την κρυστάλλωση έχει κοκκινωπή εμφάνιση.

Καστανιάς: Έχει έντονο χαρακτηριστικό άρωμα και γεύση που ελάχιστα πικρίζει. Κρυσταλλώνει αργά σε 1-2 χρόνια. Έχει υψηλή βακτηριοστατική δράση και αντέχει περισσότερο στη θέρμανση και στο χρόνο διατήρησης από τα άλλα μέλια. Το μέλι καστανιάς επιταχύνει και τονώνει την κυκλοφορία του αίματος και ασκεί στυπτική δράση σε περιπτώσεις δυσεντερίας.

Πεύκου: Προέρχεται από μελιττώδεις εκκρίσεις και παράγεται στα πευκοδάση της Ελλάδας. Δεν είναι ιδιαίτερα γλυκό και δύσκολα κρυσταλλώνει. Είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία, πρωτεΐνες και αμινοξέα. Έχει λιγότερες θερμίδες από τα ανθόμελα.

Μέλι από βαμβάκι: Ανοιχτόχρωμο μέλι που μετατρέπεται σε ασπρουδερό μετά την κρυστάλλωση, που γίνεται σε 1-3 μήνες. Έχει την υψηλότερη βακτηριοκτόνο δράση, αφού είναι το πλουσιότερο μέλι σε υπεροξείδιο του υδρογόνου. Προσφέρεται επίσης για αναμίξεις με βασιλικό πολτό, κρέμες ομορφιάς, καλλυντικά. Ερευνητική εργασία που έγινε από το Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας του Α.Π.Θ. σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων μελιού από βαμβάκι, έδειξε ότι το συγκεκριμένο μέλι είναι καθαρό και δεν επιβαρύνεται από τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στους ψεκασμούς. Οι μέλισσες όταν συλλέγουν επιβαρυμένο νέκταρ από φυτοπροστατευτικές ουσίες, είτε πεθαίνουν στον αγρό, είτε δεν γίνονται δεκτές στην κυψέλη τους και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, το μέλι να παραμείνει καθαρό και ασφαλές για τον καταναλωτή.

Κουμαριάς: Πρόκειται για ένα μέλι πολύ θρεπτικό το οποίο συλλέγεται από τις μέλισσες δυο φορές τον χρόνο. Είναι ένα εξαιρετικό βρώσιμο προϊόν για τον άνθρωπο, καθώς είναι πλούσιο σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Είναι ένα μέλι που προέρχεται από τα ωραιότερα φυτά της ελληνικής γης, η γεύση του είναι πικρή, το χρώμα του καστανό, ενώ η κρυστάλλωση του επέρχεται γρήγορα και είναι φυσική ιδιότητα του, που όμως επαναφέρεται εάν τοποθετήσετε τη συσκευασία σε ζεστό νερό έως 50 0 C. Αποτελεί πηγή τροφής για τις μέλισσες τους μήνες συντήρησης τους και ισχυρή ασπίδα προστασίας για τον ανθρώπινο οργανισμό. Το μέλι από άνθος κουμαριάς βοηθάει στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης, στις ημικρανίες, κεφαλαλγίες και τις στομαχο-εντερικές διαταραχές. Αυτό που το κάνει ακόμα πιο σπουδαίο, σύμφωνα με την Ιπποκράτεια θεραπευτική είναι η φαρμακευτική του ιδιότητα, λόγω της κουμαρίνης, την οποία περιέχει που χρησιμοποιείται ως αντιπηκτικό του αίματος και βοηθά στις θρομβώσεις. Ο Ιπποκράτης και ο Διοσκουρίδης το χρησιμοποιούσαν θεραπευτικά ως τονωτικό για τους εξασθενισμένους οργανισμούς, για την αντιμετώπιση φλεγμονών και άλλων παθήσεων των ουροφόρων οδών. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ιπποκράτης χρησιμοποιούσε τα κούμαρα για την αντιμετώπιση της θρομβοφλεβίτιδας, ενώ, μόλις πριν από 60 χρόνια απομονώθηκαν από τα κούμαρα οι πρώτες κουμαρίνες, τα σημερινά αντιπηκτικά που δίνονται σε θρομβώσεις.

Ελάτης: Έχει γεύση που αρέσει και στον πλέον απαιτητικό καταναλωτή και τις λιγότερες θερμίδες. Το μέλι ελάτης-βανίλια έχει ξεχωριστή εμφάνιση, δημιουργεί αίσθηση των ανταυγειών στο εσωτερικό του και ξεχωρίζει. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κατοχυρώθηκαν με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ). Το μέλι ελάτης δεν κρυσταλλώνει

Ανθόμελο: Είναι ανάμικτο μέλι, το οποίο οι μέλισσες τρυγάνε από την πληθώρα των ελληνικών φυτών. Οι ιδιότητες του διαφέρουν ανάλογα με την φυτική του προέλευση. Συνήθως το ανοιχτόχρωμο έχει εξαιρετικό άρωμα και γεύση και το σκοτεινόχρωμο έχει υψηλή θρεπτική αξία γιατί είναι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία (κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο). Η κρυστάλλωση του δεν μπορεί να προβλεφθεί.

Μέλι και Σακχαρώδης Διαβήτης: Στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής, οι θερμίδες από τη ζάχαρη, το μέλι και τα φρούτα είναι καλό να καλύπτουν το 10% των συνολικών ημερήσιων θερμίδων. Για άλλη μια φορά η διατήρηση και η θωράκιση της υγείας μέσω της τροφής είναι η τήρηση του μέτρου στην κατανάλωση της τροφής. Δεν έχει σημασία μόνο το τι τρώμε, αλλά μεγαλύτερη σημασία έχει πόσο καταναλώνουμε. Δεν υπάρχει υγιεινό τρόφιμο, αλλά σωστή και λογική χρήση του μέτρου στην κατανάλωση του συγκεκριμένου τροφίμου. Στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη το πιο σημαντικό είναι το συνολικό περιεχόμενο του γεύματος σε υδατάνθρακες, παρά η πηγή ή ο τύπος του υδατάνθρακα. Δεν θα πρέπει να νοιώθουν ότι ακολουθούν ένα περιοριστικό και αυστηρό διαιτολόγιο, αλλά έναν ισορροπημένο και υγιεινό τρόπο ζωής και διατροφής. Επιπλέον, επειδή σημασία έχει ποιος είναι αυτός που έχει κάποια πάθηση και όχι, ποια πάθηση έχει κάποιος, χρήσιμο θα ήταν η ιδανική ποσότητα κατανάλωσης σε μέλι να εξατομικευτεί από τον θεράποντα ιατρό και ειδικό διαιτολόγο.