Η αλήθεια είναι ότι πρέπει να έχεις ξεπεράσει πολλά κόμπλεξ και να έχεις φάει πίτσα στις καλύτερες πιτσαρίες τα Νάπολης, όπως στη Vera Pizza ή στου Lombardi κοντά στο αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολης για να μπορείς να απολαύσεις ως χορτασμένος μεγαλοαστός την πίτσα του Park για αυτό που είναι και όχι για κάτι που φαντάζεσαι και έχει διαβάζει στο τάδε οδηγό φαγητού ότι πρέπει να είναι.
Οι οινοπαραγωγοί της Βόρειας Ελλάδας έρχονται για μία ακόμη χρονιά στην Αθήνα την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2015, φέρνοντας μαζί τους τον οινικό πλούτο του βορειοελλαδίτικου αμπελώνα, ο οποίος θα παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης εκδήλωσης «Τα ΒορΟινά».
Η γνωστή εκδήλωση γευσιγνωσίας, που κατά παράδοση πλέον εγκαινιάζει οινικά τη νέα χρονιά, διοργανώνεται στην Αθήνα στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία από την ένωση οινοπαραγωγών «Οίνοι Βορείου Ελλάδος». Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάζεται και δοκιμάζεται μια εντυπωσιακή συλλογή από επιλεγμένες ετικέτες γηγενών και ξένων ποικιλιών που καλλιεργούνται στα φημισμένα αμπελοτόπια της Βόρειας Ελλάδας. Οίνοι λευκοί, ροζέ και ερυθροί, νέων και παλαιότερων εσοδειών, μονοποικιλιακοί ή από χαρμάνι, ξηροί, αφρώδεις, γλυκείς καθώς και ποικιλία αποσταγμάτων, αποτελούν την μεγάλη και δελεαστική συλλογή.
Για πρώτη φορά το 2015 τα ΒορΟινά πρόκειται να φιλοξενήσουν τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Οινοχόων, έναν θεσμό που η ένωση «Οίνοι Βορείου Ελλάδος» υποστηρίζει τα τελευταία χρόνια ποικιλοτρόπως, προωθώντας τον ρόλο του οινοχόου στην ελληνική γαστρονομία και αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην προώθηση του ελληνικού ποιοτικού, εμφιαλωμένου κρασιού. Ο διαγωνισμός θα αναδείξει τον καλύτερο Έλληνα sommelier για το 2015 ο οποίος θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό που διοργανώνεται από την Παγκόσμια Ένωση των Οινοχόων στην Αυστρία το 2017. Το κοινό, την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου, θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει την τελική φάση του διαγωνισμού, που αποτελεί και την τελική αναμέτρηση των καλύτερων, σε ένα σκηνικό που παραπέμπει σε χώρο εστιατορίου.
Ξενοδοχείο Grande Bretagne
Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2015
Ώρες λειτουργίας:
11.00-17.00 για επαγγελματίες (Είσοδος: με πρόσκληση / επαγγελματική κάρτα)
17.00-22.00 για το οινόφιλο κοινό (Είσοδος: 5 ευρώ)
επιμέλεια Ειρήνη Χριστοδουλίδου από την Επιστημονική Ομάδα της Eurodiet
Κλινικός Διαιτολόγος -Διατροφολόγος, Πτυχιούχο Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών
Το σώμα μας για να λειτουργήσει και να επιτελέσει το δύσκολο έργο του να μας κρατά στη ζωή, απαιτεί κάποιες ζωτικές ουσίες όπως οξυγόνο, νερό, βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία, λίπη, υδατάνθρακες και πρωτεΐνες. Δυστυχώς σε αυτή την περίπτωση, δεν επιτρέπονται οι απουσίες, καθώς εάν κάποιο από αυτά τα συστατικά δεν παρέχεται σε επαρκείς ποσότητες, τότε έχουμε μειωμένη απόδοση και διαταραχή της υγείας. Είναι γεγονός, ότι οι σημερινές πολυεπεξεργασμένες τροφές σπάνια μας εφοδιάζουν με όλα όσα χρειαζόμαστε, για να είμαστε πραγματικά υγιείς. Μας παρέχουν φυσικά την απαραίτητη ενέργεια για να επιβιώνουμε, αλλά απέχουν πολύ από το να μας εξασφαλίσουν βέλτιστη υγεία και ζωτικότητα. Πολλές από τις τροφές που τρώμε αποτελούνται από κενές, άχρηστες θερμίδες, χωρίς καμία θρεπτική αξία.
Τα κακά νέα: "Έκπτωση" στη διατροφή σημαίνει και "έκπτωση" στην υγεία μας. Δεν χρειαζόμαστε απλώς μία τροφή, χρειαζόμαστε τα θρεπτικά συστατικά της τροφής μας.
Τα καλά νέα: Η επιστημονική κοινότητα εργάζεται διαρκώς και φέρνει στο φως ολοένα και περισσότερα νέα στοιχεία, σχετικά με τις υπερτροφές, που μπορούν να αναπληρώσουν σημαντικά διατροφικά κενά!
Η φύση έχει φροντίσει και μας παρέχει τις τροφές εκείνες, που συγκεντρώνουν πληθώρα θρεπτικών ουσιών, προάγουν την καλή υγεία και αποτελούν σημαντικό όπλο της προληπτικής ιατρικής. Γνωστές και ως superfoods, οι υπερτροφές δεν είναι απλώς μία καινούρια μόδα, καθώς όσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε την αξία τους, τόσο περισσότερο τις εντάσσουμε στην καθημερινή μας διατροφή. Οι υπερτροφές άλλωστε, χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς σε παλαιότερες εποχές, σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και ως φάρμακα ή λατρεύτηκαν ως ιερές από λαούς που αναγνώρισαν τις ποικίλες θετικές τους ιδιότητες. Μπορεί στο μεσοδιάστημα να εγκαταλείφθηκαν, αλλά πλέον όλη η επιστημονική γνώση μας καλεί σε μία απλή βόλτα μέχρι την κουζίνα μας!
Το σπουδαίο αυτό μπαχαρικό, που χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα, πέρα από την ιδιαίτερη γεύση και το άρωμα που δίνει στα φαγητά, στη ζαχαροπλαστική και στην ποτοποιία ξεχωρίζει και για την πολύτιμη διατροφική του αξία. Η κανέλα είναι αντιμικροβιακή και μπορεί να καταστείλει την ανάπτυξη τόσο των βακτηριδίων, όσο και των μυκήτων συμπεριλαμβανομένου του ζυμομύκητα Candida, που προκαλεί μυκητιάσεις στο στόμα, στο δέρμα και στον κόλπο. Οι μοναδικές θεραπευτικές ιδιότητες της κανέλας προέρχονται από τα αιθέρια έλαιά της, τα οποία περιέχουν ενεργά συστατικά και πολυάριθμες πτητικές ουσίες. Τα ενεργά συστατικά, κάνουν τα αιμοπετάλια λιγότερο κολλώδη και εμποδίζουν τη θρόμβωση του αίματος, ενώ ταυτόχρονα έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση. Πρόσφατες μελέτες, καταδεικνύουν μια σημαντική επίδραση της κανέλας στην ευαισθησία των κυττάρων του οργανισμού στην ινσουλίνη, βελτιώνοντας κατά αυτόν τον τρόπο τον γλυκαιμικό έλεγχο. Επιπλέον, έχει επισημανθεί η ικανότητα της κανέλας να καθυστερεί τον ρυθμό γαστρικής κένωσης, δηλαδή τον χρόνο που χρειάζεται η τροφή για να περάσει από το στομάχι, με αποτέλεσμα να έχουμε μια πιο αργή απορρόφηση των σακχάρων της τροφής, βελτιώνοντας ακόμη περισσότερο τον γλυκαιμικό έλεγχο. Η δράση της κανέλας, είναι επίσης πολύ σημαντική ως πρόληψη σε προ-διαβητικούς ασθενείς, σε ασθενείς που δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν από διαβήτη και ενισχυτική σε διαβητικούς τύπου 2. Ειδικά στην τελευταία περίπτωση, μελέτες έδειξαν ότι μόλις σταμάτησε η καθημερινή χορήγηση της κανέλας σε διαβητικούς τύπου 2, τα επίπεδα του σακχάρου άρχισαν και πάλι να ανεβαίνουν, χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι η κανέλα από μόνη της μπορεί να αποτελέσει θεραπεία του διαβήτη.
Σε ρόφημα: Σε μία κούπα βραστό νερό, ρίχνετε ¼ κουτ. γλυκού κανέλα και το αφήνετε να κρυώσει λίγο. Επιπλέον, μπορεί να προστεθεί στον καφέ ή στο τσάι σας.
Με φρούτα: Κόψτε ένα φρούτο εποχής, πασπαλίστε με κανέλα και προσθέστε μία κλειστή χούφτα ξηρούς καρπούς. Απολαύστε το πιο πλούσιο σε διατροφική αξία σνακ!
Σε ελαιόλαδο: Σε ένα μπουκάλι με ελαιόλαδο, βάζετε 3 ξυλάκια κανέλας και 5-6 γαρύφαλλα. Το φυλάτε και μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε, μετά από λίγες ημέρες, για την παρασκευή γλυκών.
Με γιαούρτι: Καρύδια, κανέλα και ένα γιαούρτι χαμηλών λιπαρών είναι ό,τι χρειάζεστε για ένα χορταστικό και υγιεινό σνακ.
Επιπρόσθετα, η κανέλα έχει την υψηλότερη αντιοξειδωτική ικανότητα, που έχει καταμετρηθεί μεταξύ των φυσικών τροφίμων. Τέλος, είναι πλούσια πηγή μετάλλων όπως καλίου, ασβεστίου, μαγγανίου, σιδήρου, ψευδαργύρου και μαγνησίου, καθώς επίσης και βιταμινών όπως βιταμίνη Α,νιασίνη, παντοθενικό οξύ και πυριδοξίνη.
Πρόκειται για ένα μπαχαρικό ιδιαίτερα διαδεδομένο στις χώρες της Ασίας, ενώ η φήμη του εξαπλώνεται και στην Ελλάδα, αφού πλέον τον βρίσκουμε εύκολα σε όλα τα μαγαζιά με μπαχαρικά, σε σούπερ μάρκετ, αλλά και στα φαρμακεία όπου διατίθεται σε μορφή συμπληρώματος διατροφής. Το δραστικό του συστατικό είναι η ουσία κουρκουμίνη, η οποία έχει αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες. Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται αρκετές μελέτες, για τη σύνδεση του κουρκουμά με την πρόληψη του καρκίνου. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα χαμηλά ποσοστά ορισμένων μορφών καρκίνου στην Ινδία, σε αντίθεση με τα αντίστοιχα υψηλά ποσοστά στις δυτικές χώρες, οφείλονται στην αυξημένη κατανάλωση κουρκουμά από τους Ινδούς! Εργαστηριακές μελέτες, αλλά και μελέτες σε ζώα, αποδίδουν αντικαρκινικές ιδιότητες στην κουρκουμίνη κυρίως σε καρκίνους του εντέρου, του δέρματος και του μαστού. Αναφέρεται επίσης άμεση δράση πάνω στα καρκινικά κύτταρα, χωρίς να επηρεάζει τα υγιή, με αποτέλεσμα να καθιστά τα καρκινικά κύτταρα πιο ευαίσθητα στη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία. Μάλιστα, η φυσική χρωστική (πορτοκαλοκίτρινη) ουσία του κουρκουμά, φαίνεται ότι καταστέλλει την καρκινογόνο δράση των πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων, ουσιών που δημιουργούνται κατά το παρατεταμένο ψήσιμο του κρέατος. Η κουρκουμίνη,είναι γνωστή και για τις ευεργετικές ιδιότητές της στο ήπαρ. Μελέτες φέρνουν στο φως ενδείξεις, ότι μπορεί να προστατέψει το ήπαρ από ουσίες ή στοιχεία που προκαλούν οξειδωτικές βλάβες στους ιστούς του, μέσω της δημιουργίας ελεύθερων ριζών. Επίσης, η κουρκουμίνη μπορεί να ελαττώσει την "κακή" χοληστερόλη, καθώς και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Χρησιμοποιείται ακόμα ευρέως, για τη δυσπεψία και τη γαστρίτιδα και έχει ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα που πάσχουν από αρθρίτιδα. Τέλος, η κουρκουμίνη βοηθά στην πρόληψη και τη θεραπεία του κοινού κρυολογήματος. Αποτελεί ένα θεραπευτικό μέσο για την ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής, ενώ παράλληλα είναι ένα πρώτης τάξεως αντιβιοτικό εξωτερικής χρήσης, προλαμβάνοντας βακτηριακές λοιμώξεις στα τραύματα και επιταχύνοντας τη διαδικασία της επούλωσης.
Προσθέστε τον: Σε σαλάτες, σούπες, σάλτσες, ομελέτες, κρέας ή ρύζι.
Με κάρυ: Ο κουρκουμάς περιέχεται στο κάρυ, οπότε μπορείτε να δώσετε ιδιαίτερη γεύση σε κοτόπουλο, χοιρινό ή ψάρι, χρησιμοποιώντας αυτό το εύγευστο ινδικό μείγμα μπαχαρικών.
Με μαύρο πιπέρι: Οι ευεργετικές ιδιότητες του κουρκουμά, πολλαπλασιάζονται έως και 2.000 φορές, όταν τον χρησιμοποιούμε στα φαγητά μας σε συνδυασμό με μαύρο πιπέρι.
Εδώ και πάρα πολλά χρόνια, το σκόρδο χρησιμοποιείται ως μέσο θεραπείας διάφορων ασθενειών, ενώ πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι μειώνει την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων και νεοπλασμάτων. Περιέχει ισχυρές θειούχες ενώσεις, με γνωστότερη και πιο δραστική την αλισίνη, στην οποία οφείλει και τη χαρακτηριστική μυρωδιά του. Η ισχυρή αντιμικροβιακή δράση του σκόρδου, φαίνεται ότι προστατεύει και από το έλκος του στομάχου. Επιπλέον, το σκόρδο είναι πλουσιότατο σε μαγγάνιο, βιταμίνη Β6 και βιταμίνη C, ενώ θεωρείται και καλή πηγή σεληνίου. Πρόκειται για έναν σημαντικό σύμμαχο του ανοσοποιητικού μας συστήματος, του εγκεφάλου και φυσικά της καρδιάς μας, καθώς έχει την ιδιότητα να μειώνει την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη. Η κατανάλωσή του είναι προτιμότερο να γίνεται σε ωμή μορφή και αφού το ψιλοκόψετε ή το χτυπήσετε στο γουδί. Με αυτό τον τρόπο, απελευθερώνονται και γίνονται πιο δραστικές οι ευεργετικές του ουσίες.
Ψήστε τα: Τυλίξτε σε αλουμινόχαρτο ολόκληρα σκόρδα με ελαιόλαδο, ρίγανη και χοντρό αλάτι. Τοποθετήστε τα σε ένα ταψί στον φούρνο και ψήστε τα για 50 λεπτά. Τα σκόρδα με το ψήσιμο γλυκαίνουν και είναι ιδανικά για ένα μεζεδάκι με φίλους!
Πολτός: Μπορείτε να πολτοποιήσετε στο μπλέντερ ή στο γουδί σκόρδα και έτσι θα έχετε πάντα στο ψυγείο σας έναν πολτό, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μαγείρεμα ή και απευθείας σε κρακεράκια ή σε ψωμί.
Σάλτσες: Με γιαούρτι, σκόρδο και ταχίνι ιδανική για κρέας ή με ελαιόλαδο, σκόρδο και μουστάρδα ιδανική για σαλάτες.
Το ρόδι είναι πλούσιο σε βιταμίνες (Α, C, Ε, φυλλικό οξύ), σίδηρο, κάλιο και φυτικές ίνες. Μάλιστα, ένα ρόδι καλύπτει το 45% των ημερήσιων αναγκών ενός ενήλικα σε βιταμίνη C και το 25% των ημερήσιων αναγκών σε φυλλικό οξύ. Είναι πλούσιο σε τρεις διαφορετικές μορφές αντιοξειδωτικών ουσιών (τανίνες, ανθοκυανίνες, ελλαγικό οξύ) και η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητά του έχει υπολογιστεί ότι είναι 2-3 φορές μεγαλύτερη, από αυτή του κόκκινου κρασιού ή του πράσινου τσαγιού! Πολύ ισχυρή αντιοξειδωτική δράση έχει καταγραφεί και στον χυμό του ροδιού, ενώ σε πρόσφατη μελέτη φάνηκε ότι το ρόδι και οι διάφορες ποικιλίες μούρων, έχουν την ισχυρότερη αντιοξειδωτική δράση σε κυτταρικό επίπεδο, σε σύγκριση με άλλα 25 φρούτα που εξετάστηκαν. Έχει την ιδιότητα να εμποδίζει την οξείδωση της "κακής" χοληστερόλης (LDL), που αποτελεί σοβαρό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Επιπλέον, πρόσφατες επιστημονικές έρευνες έδειξαν, ότι το ρόδι συμβάλλει στη ρύθμιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης, στην προστασία από εγκεφαλικές βλάβες, στην πρόληψη του καρκίνου του δέρματος, του μαστού και του προστάτη, αλλά και στην επιβράδυνση της ανάπτυξής τους. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας διάρροιας, της δυσεντερίας, των αιμορραγιών και της οστεοαρθρίτιδας. Τέλος, το ρόδι είναι ένα πολύ καλό καθαριστικό για το δέρμα, αλλά χρησιμοποιείται αποτελεσματικά και για την αντιμετώπιση των εγκαυμάτων, του ιού του έρπητα, ενώ μειώνει τις ρυτίδες και τα έλκη.
Ωμό: Σε πράσινες σαλάτες, σε γιαούρτι, σε ριζότο, μαζί με δημητριακά ή σκέτο σαν σνακ, σε συνδυασμό με μία κλειστή χούφτα ξηρούς καρπούς.
Με ξίδι: Επιλέξτε ξίδι από λευκό κρασί και τοποθετήστε το σε ένα μπουκάλι, μαζί με σπόρους από 1 μεγάλο ρόδι. Αφήστε το για 15 ημέρες και έπειτα χρησιμοποιήστε το αρωματισμένο ξίδι σε σαλάτες, σε θαλασσινά ή για το "σβήσιμο" στο τηγάνι.
Σε σάλτσες: Πολτοποιήστε τους σπόρους των ροδιών και βράστε τον πολτό για λίγη ώρα σε ένα τηγάνι, μέχρι να δέσει. Προσθέστε το ψημένο κρέας της επιλογής σας, για να πάρει γεύση και να γίνει πιο ζουμερό.
Κείμενο: Μυρσίνη Λαμπράκη
Εις ούτινος το τεμάχιο
ευρέθει το αργυρούν κέρμα
ούτος έχει την καλυτέρα
τύχην εν τη οικογένεια
Το έθιμο της κοπής της βασιλόπιτας ή ενός είδους άρτου ο οποίος κρύβει την "εύνοια της τύχης" πιστεύεται από τους λαογράφους ότι μέσω της Δυτικής Μακεδονίας και κατά την διάρκεια των Ρωμαϊκών χρόνων πέρασε σταδιακά στην Ευρώπη.
Οι άζυμοι ή μελίπηκτοι πλακούντες των αρχαίων ελλήνων αποτελούσαν το μαγικό και θρησκευτικό σύμβολο που εξασφάλιζε ή προανάγγειλε την καλή υγεία, την αφθονία των καρπών, τον πλούτο στους προγονούς μας Αλλά και την επικοινωνία τους με τους νεκρούς και τους θεούς. Σε κάθε σημαντική περίοδο του χρόνου συναντάμε κι ένα εορταστικό άρτο με συμβολικό χαρακτήρα. Στην μεγάλη γιορτή του Θερισμού οι αρχαίοι ζύμωναν τον "Θαλύσιο άρτο", στα Θαργήλια τον "Θάργηλο".
Ενώ λίγο αργότερα οι Ρωμαίοι στην γιορτή των Σατουρναλίων που συμπίπτει με την αρχή της νέας χρονιάς ζυμώνουν ένα είδος πίτας που ήδη περιέχει μέσα ένα νόμισμα.
Στην εποχή του Βυζαντίου η πίτες αυτές παίρνουν μια καινούργια μορφή και φυσικά συνδέονται με τον Άγιο Βασίλειο και το Χριστιανικό θρησκευτικό τελετουργικό τους.
Αργότερα οι Φράγκοι μετέφεραν ξανά το έθιμο στην Ευρώπη και για αυτό ακόμα και σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχομε κάποια έθιμα που συνδέονται με την εύνοια της τύχης και την ελπίδα για την καλύτερη χρονιά που έρχεται. Για παράδειγμα στην Δανία ετοιμάζουν μια πουτίγκα με γάλα μία ρύζι που μέσα κρύβουν ένα ολόκληρο αμύγδαλο. Οποίος βρει το αμύγδαλο είναι ο τυχερός της βραδιάς και παίρνει ένα συμβολικό δώρο. Στην Ισπανία την ώρα που το ρόλοι χτυπά 12 την βραδιά του ερχομού του νέου χρόνου όποιος προλάβει και καταπιεί 12 ρόγες σταφύλι θα είναι ο τυχερός ...
Η πίτα της τύχης στην Γαλλία ονομάζεται Galette des Rois γίνεται με φύλλα και κρέμα, κόβεται σε ισάριθμα κομμάτια, όσοι είναι και οι παρευρισκόμενοι με επιπλέον ένα για τον πρώτο φτωχό που θα περάσει ή βρίσκεται εκεί κοντά. Ο μικρότερος στο τραπέζι, χωρίς να κοιτάει υποδεικνύει ποιος θα πάρει κάθε κομμάτι που κόβεται. Ένα τυχερό γούρι, που παλιά ήταν ένα φασόλι όπως το λένε οι Γάλλοι, βρίσκεται κρυμμένο μέσα στην πίτα όπως το δικό μας φλουρί. Αρχικά ήταν ένα φασόλι, αλλά από το τέλος του 14ου αιώνα αντικαταστάθηκε με ένα πορσελάνινο ή πλαστικό ανθρωπάκι ή ζώο. Η ποικιλία των τυχερών γουριών σήμερα είναι τόσο μεγάλη που πολλοί το έχουν κάνει χόμπι και τα συλλέγουν. Είναι το λεγόμενο "favophilie". Η ανεύρεσή του χρήζει το τυχερό άτομο βασιλιά ή βασίλισσα της μέρας.
Ίσως ο Ιουλιανός ο παραβάτης να μην γνώριζε ότι όταν απαιτούσε με περισσή φιλαργυρία και σκληρότητα από τον επίσκοπο της Καισαρείας Βασίλειο το χρυσάφι και τους πολύτιμους λίθους της πόλεως θα συνέβαλε στην δημιουργία ενός νέου <μύθου> που θα περνούσε τον ελληνισμό από τους αρχαιοελληνικούς πλακούντες των προσφορών στην χριστιανική εθιμολογία του εορταστικού Πρωτοχρονιάτικου άρτου: την Βασιλόπιτα.
Όταν ο μεγαλομάρτυρας Μερκούριος νίκησε τον αλαζόνα Ρωμαίο αυτοκράτορα και ο Μέγας Βασίλειος οδηγούμενος από σοφία και δικαιοσύνη ζύμωσε και μοίρασε δεκάδες μικρούς άρτους μέσα στους οποίους είχε βάλει το χρυσάφι ,που του είχε προσφέρει ο λαός για να σώσει την πόλη, να μην γνώριζε ότι έκανε την αρχή για την καθιέρωση με τον ερχομό του νέου χρόνου ενός οιωνού τύχης, ευτυχίας, πλούτου και ελπίδας: του φλουριού.
Μπορεί η βασιλόπιτα σήμερα να έχει προσαρμοστεί στα γαστρονομικά αστικά δεδομένα των πόλεων και να έχει μετατραπεί σε ένα φουσκωτό κέικ πολυτελείας αλλά αν κάνομε μερικά βήματα πίσω θα διαπιστώσομε ότι ακόμα και σήμερα σε ορισμένα χωριά της Θεσσαλίας και της Ηπείρου οι τεχνικές παρασκευής της αλλά και το φλουρί ως σημάδι καλοχρονιάς είναι τόσο παράξενα που ακούγονται σχεδόν ριζοσπαστικά...
Όλη αυτή η συμβολική τελετουργία οφείλεται στο ότι παλαιότερα στην βασιλόπιτα απέδιδαν οι άνθρωποι εξαιρετικές ιδιότητες οι οποίες ήταν καθοριστικές για την πορεία της οικίας αλλά και των μελών της ευρύτερης οικογένειας.
Στο Σέλινο Χανίων η βασιλόπιτα είναι απλή ζυμώνεται με λάδι, αλεύρι, ζάχαρη και πολλά μυρωδικά. Η γυναίκα της Κρήτης σχεδιάζει με πιρούνι ένα τσιμπιτό σταυρό και διάφορα πλουμίδια, τα οποία σκοπό έχουν να ξορκίσουν το κακό μάτι.
Η Ηπειρώτικη παράδοση μάλιστα έχει υιοθετήσει ένα εντελώς διαφορετικό και πρωτότυπο είδος βασιλόπιτας! Εδώ οι βασιλόπιτες είναι αλμυρές με γέμιση από κοτόπουλο, ή με χοντροκομμένο αρνίσιο κιμά, ή με ολόκληρα κομμάτια χοιρινού με τραχανά, πράσα και αυγά.
Πίσω φυσικά από όλες αυτές τις συνταγές υπάρχει φυσικά και το εθιμικό στοιχείο, το οποίο περιγράφετε από τον λαογράφο Δημ. Λουκάτο: "Πριν βάλομε τα τελευταία φύλλα στην βασιλόπιτα μπήγομαι στην γέμιση ένα νόμισμα να δούμε ποίος θα βασιλέψει το νέο χρόνο. Βάζομε ένα ξυλάκι για τους αγωγιάτες, ένα κουκουνάρι, ένα πουρνάρι για τον τσοπάνο, ένα σάλωμα για τον γεωργό και ένα σταυρό από κρανιά για το καλό του σπιτιού, άλλα και ένα σπυρί σιτάρι, ένα κουκί, ακόμα και άχυρα..."
αλλά για τα πρωτοχρονιάτικα έθιμα της Ανατολικής Θράκης διαβάζομε σε μια μελέτη της λαογράφου Ελπινίκης Σταμουλή : "Την βασιλόπιτα την έκαναν φυλλωτή. Έβαζαν, βούτυρο, πλιγούρι και ανάμεσα στα φύλλα τον παρά και άλλα σημάδια".
Εκείνος που θα έβρισκε το νόμισμα "βασίλευε" όλο τον χρόνο και φυσικά θεωρούνταν και τυχερός της οικογένειας.
Όσο για το έθιμο της βασιλόπιτας στην Πελοπόννησο διαβάζομε στο τεύχος 10 των Μικρασιατικών χρονικών μια περιγραφή η οποία και αποδεικνύει ότι η γλυκείες βασιλόπιτες δεν ήταν πάντα μια παγιωμένη γαστρονομική παράδοση σε όλη της Ελλάδα: Πολλαχού Δε της Πελοποννήσου μεταχειρίζονται αντί της πίτας την βασιλόκοταν . Σφάζουσι, δηλαδή όρνιθα προς τούτο ορισμένην, εν η εμβάλλουσιν μετά καρυκευμάτων διαφόρων και αργυρούν κέρμα και ψήνουσιν εν κλιβάνω και εσθίουσιν έπειτα. Το κέρμα ευρεθήσεται τω έχοντι την καλήν τύχην".
Στην Μικρά Ασία η παράδοση της βασιλόπιτας μοιάζει να πλησιάζει περισσότερο το έθιμο των αρχαιοελληνικών πλακούντων και για αυτό η δομή της είναι περίπου η ίδια με εκείνων των ψωμιών.
Η βασιλόπιτα σε ορισμένες ελληνικές περιοχές της Μικράς Ασίας είναι πολύ εντυπωσιακή σε όψη και γεύση: μοιάζει με ένα μεγάλο τραγανό μπισκότο που πάνω του φέρει τα σημάδια από τον δικέφαλο αετό. Ακόμα και σήμερα η βασιλόπιτα της Θεσσαλονίκης που λέγεται θριφτή μοιάζει με μπισκότο και φέρει επάνω της μια σφραγίδα με τον δικέφαλο αέτο Η Πολίτικη βασιλόπιτα είναι διαφορετική μοιάζει με φουσκωτό αρωματισμένο με χίλια δύο μπαχαρικά κουλούρι ! Αλλά η προετοιμασία της είναι επίπονη και φυσικά η επιτυχία της εξαρτάτε από την ακρίβεια των αναλογιών των υλικών, την υπομονή σας και την επιδεξιότητά σας...
Οι Κωσταντινουπολίτες έβαζαν πάντα μέσα στην γλυκιά βασιλόπιτά τους ένα ελληνικό νόμισμα, έφτιαχναν με την βοήθεια ενός ψαλιδιού διάφορα ξόμπλιά γύρω γύρω και στην μέση σχεδίαζαν ένα μεγάλο Β το αρχικό του Αι Βασίλη ή το όνομα του νοικοκύρη.
Οποίος έβρισκε το νόμισμα το έδινε στον νοικοκύρη και εκείνος το έριχνε μέσα σε ποτήρι με κόκκινο κρασί. από αυτό το κρασί έπιναν όλα τα μέλη της οικογένειας και ευχόταν "Και του χρόνου καλύτερα".
Εντελώς ξεχωριστή η βασιλόπιτα της Αγιάσου στην Μυτιλήνη όπου ουσιαστικά πρόκειται για μια συνταγή παρόμοια με τις βασιλόπιτες που έφτιαχναν παλαιότερα οι Έλληνες της Καππαδοκίας. Ουσιαστικά πρόκειται για λεπτά φύλλα ζύμης όπου ανάμεσα τους μπαίνει ένα λεπτό στρώμα από τυρί και μπαχαρικά.
GALETTE DES ROIS - ΓΑΛΛΙΚΗ ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ
ROSCON CAKE - ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ
ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ ΑΓΙΑΣΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ
ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ ΚΕΙΚ
ΣΜΥΡΝΑΙΪΚΗ ΒΑΣΙΛΙΠΙΤΑ